Węgry po transformacji ustrojowej przez wiele lat nie dokonywały modernizacji technicznej swoich Sił Powietrznych. Jedynym wyjątkiem było wydzierżawienie szwedzkich myśliwców Gripen na początku XXI wieku. Dopiero w 2016 roku Ministerstwo Obrony zainicjowało ambitny program zakupów nowego oraz modernizacji części posiadanego uzbrojenia i wyposażenia sił zbrojnych. W przypadku Sił Powietrznych objął on zakupy i modernizacje śmigłowców, samolotów szkolnych, pasażerskich i transportowych oraz systemów rakietowej obrony powietrznej. Dzięki temu Węgierskie Siły Powietrzne przezbroiły się niemal całkowicie w sprzęt zachodniej produkcji.
Węgierskie Siły Powietrzne (węg. Magyar Légierő) nie są samodzielnym rodzajem sił zbrojnych – od 2007 roku wraz z Węgierskimi Wojskami Lądowymi (Magyar Szárazföldi Haderő) tworzą zunifikowane Węgierskie Siły Obrony (Magyar Honvédség). Do głównych zadań Sił Obrony należy: ochrona i obrona niepodległości, terytorium, przestrzeni powietrznej, ludności i dóbr materialnych Węgier przed atakami z zewnątrz; wypełnianie innych zobowiązań wojskowych wynikających z umów krajowych i międzynarodowych, w szczególności dotyczących obrony zbiorowej oraz misji pokojowych i humanitarnych; ochrona kluczowych obiektów infrastruktury; wsparcie służb porządkowych i ratowniczych w sytuacjach kryzysowych (katastrofy, klęski żywiołowe i ataki terrorystyczne).
Misją Sił Powietrznych jest ochrona i obrona przestrzeni powietrznej kraju środkami powietrze–powietrze i ziemia–powietrze oraz wsparcie działań Wojsk Lądowych. Zadania szczegółowe obejmują dozór przestrzeni powietrznej kraju, kontrolę wojskowego ruchu lotniczego, zwalczanie celów powietrznych i naziemnych, transport ludzi i ładunków, obserwację i rozpoznanie, poszukiwanie i ratownictwo oraz szkolenie personelu.
Po przemianach ustrojowych w 1990 roku długofalowym celem polityki zagranicznej Węgier stała się integracja ze strukturami zachodnioeuropejskimi i euroatlantyckimi. Zmiana doktryny użycia sił zbrojnych i ograniczone fundusze sprawiły, że w latach 90. nastąpiła gwałtowna redukcja stanu liczebnego Sił Powietrznych. Do końca dekady wycofano ze służby myśliwce MiG-21 i MiG-23, samoloty szturmowe Su-22, pasażerskie An-24, transportowe L-410, szkolne Z-43 i śmigłowce Mi-2.
W zamian za anulowanie części długów byłego Związku Radzieckiego, w 1993 roku Rosja przekazała Węgrom 28 myśliwców MiG-29 (22 jedno- i sześć dwumiejscowych). W tym samym roku kupiono w Rumunii 12 samolotów szkolnych Jak-52 (produkowanych na licencji w rumuńskiej firmie Aerostar), co pozwoliło rozpocząć szkolenie pilotów w kraju po długiej przerwie trwającej od 1956 roku. W połowie lat 90. Niemcy przekazały Węgrom 24 odrzutowe samoloty szkolno-treningowe Aero L-39ZO Albatros i 20 śmigłowców Mi-24D/P odziedziczonych po Niemieckiej Republice Demokratycznej. Po przystąpieniu do NATO w 1999 roku postanowiono pozyskać samoloty bojowe zachodniej produkcji i w 2001 roku podpisano umowę dzierżawy 14 szwedzkich myśliwców JAS 39C/D Gripen.
Gwałtowne przyspieszenie procesu modernizacji technicznej Węgierskich Sił Obrony nastąpiło w połowie minionej dekady. W 2016 roku ówczesny minister obrony István Simicskó ogłosił uchwalony przez rząd Program Obrony Narodowej i Rozwoju Sił Zbrojnych „Zrínyi 2026” (Zrínyi 2026 Honvédelmi és Haderőfejlesztési Program). W jego ramach zaplanowano pozyskanie do 2026 roku nowoczesnego uzbrojenia i wyposażenia oraz modernizację części posiadanego. Jeśli chodzi o Siły Powietrzne, to do tej pory kupiono śmigłowce H145M i H225M, samoloty pasażerskie A319, dyspozycyjne Falcon 7X, transportowe KC-390, szkolne Z242L i Z143LSi oraz szkolno-treningowe L-39 Skyfox, a także system obrony powietrznej NASAMS 3 (National/Norwegian Advanced Surface to Air Missile System) z pociskami AMRAAM i radarami AN/MPQ-64 Sentinel. Modernizacji poddano śmigłowce bojowe Mi-24 i myśliwce Gripen. Ponadto zaplanowano zakup albo już kupiono kierowane pociski rakietowe powietrze–powietrze średniego zasięgu AIM-120C-7/C-8 AMRAAM i Meteor oraz krótkiego zasięgu IRIS-T, a także bomby kierowane GBU-49 Enhanced Paveway II. Z kolei na potrzeby Wojsk Lądowych nabyto izraelskie bezzałogowe statki powietrzne (BSP) klasy mini Skylark.
Samoloty
Szwedzkie Gripeny były pierwszymi samolotami zachodniej produkcji w wyposażeniu Sił Powietrznych Węgier – zastąpiły radzieckie MiG-29 (wycofane w grudniu 2010 roku). 20 grudnia 2001 roku Węgrzy podpisali umowę dzierżawy przez 10 lat 14 Gripenów – 12 jednomiejscowych JAS 39A i dwóch dwumiejscowych JAS 39B. Wkrótce zamiast wersji A/B zdecydowali się na wielozadaniowe C/D i 2 lutego 2003 roku podpisali stosowny aneks. Samoloty, w firmie Saab oznaczone jako JAS 39 EBS HU (Export Baseline Standard Hungary), powstały poprzez połączenie skrzydeł i usterzenia pozyskanych z maszyn A/B, wycofanych ze szwedzkiego lotnictwa, z nowo wyprodukowanymi kadłubami i awioniką wersji C/D. Pierwszy węgierski Gripen opuścił halę montażową firmy Saab 25 stycznia 2005 roku. Dostawy rozpoczęły się 21 marca 2006 roku i trwały do grudnia 2007. Po zakończeniu szkolenia personelu, 22 grudnia 2008 roku Gripeny rozpoczęły pełnienie dyżurów bojowych w przestrzeni powietrznej kraju (Quick Reaction Alert, QRA).
W styczniu 2012 roku Węgrzy postanowili przedłużyć okres dzierżawy Gripenów o kolejnych 10 lat, czyli do 2026 roku, z opcją ich zakupu po jego upływie. W trakcie ćwiczeń „Lion Effort”, 19 maja 2015 roku, JAS 39D nr 42 po wylądowaniu w bazie Čáslav w Czechach wyjechał z pasa. Piloci katapultowali się. Samolot odniósł poważne uszkodzenia i został spisany ze stanu. W jego miejsce 1 lipca 2016 roku pozyskano ze Szwecji inny egzemplarz JAS 39D (nr 44). W okresie przejściowym wykorzystywano samolot JAS 39D (nr 823) wypożyczony od Szwedzkich Sił Powietrznych.
Zobacz również
Reklama
Reklama
