27 marca 2026 r., w czasie ataku rakietowo-dronowego na bazę lotniczą Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej zniszczony został samolot AWACS Boeing E-3G Sentry, tj. jedna z najcenniejszych maszyn w posiadaniu US Air Force.
Zniszczony samolot to E-3G Sentry o numerze ewidencyjnym 81-0005. Samolot otrzymał bezpośrednie trafienie, w wyniku czego wypaleniu uległa tylna część jego kadłuba. Montowany na niej charakterystyczny dysk mieszczący antenę radaru uległ odłamaniu i spadł na płytę lotniska. Maszyna należała do 552nd Air Control Wingn, którego stałą bazą jest Tinker Air Force Base w Oklahomie.
W tym samym ataku zniszczone zostały dwa samoloty KC-135R Stratotanker, które były zaparkowane na głównej płycie lotniska, podczas gdy E-3G został trafiony stojąc na jednej z dróg kołowania. Jak oficjalnie potwierdzono na skutek ataku rannych zostało 12 amerykańskich żołnierzy, w tym dwóch ciężko.
Zniszczony samolot E-3G nosił nazwę własną „Captain Planet”, co niewątpliwie zostanie wykorzystane przez irańską propagandę, ponieważ jest to istotna w amerykańskiej popkulturze pochodząca z filmu animowanego postać superbohatera, który ratuje Ziemię przed zniszczeniem.
Amerykańskim siłom powietrznym pozostało obecnie tylko 15 samolotów E-3G, przy czym sprawność tej floty wynosi między 40 a 50 procent. Nie ma już możliwości wyprodukowana nowego egzemplarza E-3G, ale w latach 2023-2024 tuzin maszyn tej wersji został wycofany ze służby i przebywa na słynnym pustynnym składowisku AMARG w bazie Davis-Monthan w Arizonie. Może jednak nie być potrzeby przywrócenia do służby jednego z nich, ponieważ choć zaplanowany program zakupu dla USAF samolotów AWACS nowej generacji Boeing E-7A Wedgetail został ograniczony, dwa pierwsze egzemplarze znajdują się już w zaawansowanej fazie produkcji.
Australijski E-7A Wedgetail (na pierwszym planie) w towarzystwie (w tle) amerykańskiego E-3G Sentry nr 81-0005, który 27 marca 2026 roku został zniszczony w wyniku irańskiego ataku.
E-3 Sentry (Airborne Warning and Control System, AWACS) został skonstruowany w firmie Boeing w latach 70. na bazie płatowca cywilnego samolotu pasażerskiego Boeing 707-320B. Napędzany jest czterema silnikami turboodrzutowymi Pratt & Whitney TF33-PW-100A o ciągu po 93,4 kN. Głównym elementem systemu zadaniowego jest radar AN/APY-2 z anteną z pasywnym skanowaniem elektronicznym.
Antena radaru, o wymiarach 7,92 × 1,37 m, umieszczona jest w dielektrycznej spłaszczonej obudowie w kształcie dysku o średnicy 9,14 m i grubości 1,83 m, zamontowanej na dwóch pylonach na wysokości 3,35 m ponad tylną częścią kadłuba. Antena obraca się prędkością 0,1 obr./s. Radar ma zakres obserwacji 360 stopni w azymucie. Z pułapu operacyjnego 9150 m może wykrywać nisko lecące obiekty na tle ziemi z odległości 400 km, a obiekty lecące na średniej wysokości z odległości nawet 520 km. W trybie obserwacji powierzchni morza radar może wykrywać powolne lub nieruchome obiekty. Długotrwałość lotu wynosi ponad 11 godzin, ale może być zwiększona poprzez uzupełnianie paliwa w locie.
Konstrukcja obecnie używanego przez USAF samolotu E-3 Sentry liczy już sobie 50 lat. W USA utrzymanie floty tych samolotów sprawia coraz większe kłopoty.
Stałą załogę lotniczą E-3 tworzy dwóch pilotów (jeden z nich pełni funkcję dowódcy), nawigator i inżynier pokładowy. W zależności od potrzeb w skład załogi operacyjnej może wchodzić nawet kilkanaście osób, podzielonych na trzy zespoły zadaniowe: obserwacyjny, bojowy i techniczny. Standardowo zespół obserwacyjny tworzą: kierownik obserwacji, trzech operatorów czynnych i operator bierny. Zespół bojowy składa się z kierownika naprowadzania samolotów myśliwskich i dwóch operatorów naprowadzania. Trzeci zespół obejmuje technika łączności, radaru i systemów komputerowych. Załogą operacyjną dowodzi taktyczny koordynator misji.
W trakcie eksploatacji samoloty E-3A poddano kilka razy modernizacjom w celu zwiększenia zdolności operacyjnych w zakresie łączności, obserwacji oraz przetwarzania i wymiany danych.
Zobacz również
Reklama
Reklama
