80 lat temu, 1 lipca 1946 roku, amerykański bombowiec strategiczny Boeing B-29 Superfortress zrzucił nad atolem Bikini na Pacyfiku bombę jądrową „Gilda”. Przeprowadzona w ramach operacji „Crossroads” próba o kryptonimie „Able” była pierwszą po wojnie i czwartą w ogóle eksplozją jądrową w historii, po próbnej eksplozji „Trinity” w Nowym Meksyku 16 lipca 1945 roku oraz bombach „Little Boy” i „Fat Man” zrzuconych 6 i 9 sierpnia na Hiroszimę i Nagasaki.
Bombowiec Boeing B-29-40-MO Superfortress (44-27354) o nazwie własnej „Dave’s Dream” z 509. Bombardment Group, z którego 1 lipca 1946 roku zrzucono bombę jądrową „Gilda” na atol Bikini.
Bomba została zrzucona z samolotu B-29-40-MO (nr ewid. 44-27354) o nazwie własnej „Dave’s Dream” z 509. Composite Group. Jego załogę stanowili pilot i dowódca Major Woodrow Paul Swancutt, drugi pilot Captain William C. Harrison, Jr., bombardier Major Harold H. Wood, operator radaru Captain Paul Chenchar, Jr., technik pokładowy First Lieutenant Robert M. Glenn, radiooperator Technical Sergeant Jack Cothran oraz obserwatorzy Corporal Herbert Lyons i Corporal Roland M. Medlin. Bombowiec wystartował z lotniska w atolu Kwajalein o 5.55 czasu lokalnego (30 czerwca 17.55 UTC). Zrzut bomby nastąpił o 9.00.01 (30 czerwca 21.00.01 UTC) z wysokości 8534 m (28 tys. stóp).
Celem operacji „Crossroads” było sprawdzenie odporności okrętów różnych klas na bliską eksplozję jądrową. W tym celu we wschodniej części laguny atolu Bikini na Wyspach Marshalla zgromadzono 94 okręty, w tym m.in. cztery pancerniki, dwa lotniskowce, dwa krążowniki, 12 niszczycieli i osiem okrętów podwodnych wycofanych ze służby w US Navy oraz japoński pancernik Nagato, japoński krążownik lekki Sakawa i niemiecki krążownik ciężki Prizn Eugen. Punktem celowania był pancernik USS Nevada (BB-36), który został pomalowany na kolor pomarańczowy, aby ułatwić bombardierowi B-29 identyfikację.
Celem operacji „Crossroads” było sprawdzenie odporności okrętów różnych klas na bliską eksplozję jądrową. Pancernik USS Nevada (BB-36) został pomalowany na kolor pomarańczowy, aby ułatwić bombardierowi B-29 identyfikację.
Bomba eksplodowała o 9.00.34 na wysokości 160 m w odległości 650 m od wyznaczonego punktu celowania. Pięć okrętów zatonęło, a 14, w tym pancernik Nevada, zostało poważnie uszkodzonych, głównie wskutek fali uderzeniowej. Mniejsze od spodziewanych efekty eksplozji wynikały częściowo z chybienia celu, a częściowo z bardzo dużej wilgotności powietrza, które pochłonęło znaczną część energii cieplnej.
Sekundy po eksplozji bomby „Gilda” w atolu Bikini – w samym centrum widać formujący się „grzyb atomowy”, wokół gruby pierścień skondensowanej pary wodnej, a na powierzchni wody czoło fali uderzeniowej.
Bomba plutonowa Mk IIIA o kryptonimie „Gilda” (podobnego typu jak bomba „Fat Man” zrzucona 9 sierpnia 1945 roku na Nagasaki) ważyła 4632 kg i zawierała 6,2 kg radioaktywnego izotopu plutonu 239. Miała moc eksplozji 23 kiloton. Nazwa „Gilda” pochodziła od imienia postaci granej przez Ritę Hayworth w filmie pod tym samym tytułem.
„Grzyb atomowy” nad atolem Bikini po eksplozji bomby „Gilda” 1 lipca 1946 roku. Była to pierwsza po wojnie i czwarta w ogóle eksplozja jądrową w historii, po próbnej eksplozji „Trinity” oraz bombach „Little Boy” i „Fat Man” zrzuconych w sierpniu 1945 roku na Hiroszimę i Nagasaki.
W operacji „Crossroads” wykorzystano także inne samoloty B-29. Na przykład dwa egzemplarze B-29-96-BW (45-21803 i 45-21804) zostały użyte jako maszyny obserwacyjne. W jednym urządzono 10 stanowisk dla fotoreporterów, a w drugim pięć stanowisk dla sprawozdawców radiowych. W burtach kadłuba wykonano prostokątne okna, a na górze kadłuba zamontowano duże przezroczyste kopułki obserwacyjne.
Zobacz również
Reklama
Reklama
