88 lat temu, 29 lipca 1938 roku, amerykański czterosilnikowy samolot (łódź latająca) Martin M-130 linii Pan Am z 15 osobami na pokładzie zaginął podczas lotu nad zachodnim Pacyfikiem. Było to jedno z wielu niewyjaśnionych zaginięć samolotów w historii lotnictwa, ale jak mało które wywołało falę spekulacji i teorii spiskowych.
Łódź latająca Martin M-130 „Hawaii Clipper” (rejestracja testowa X14714) podczas lotu próbnego 24 maja 1935 roku. Samolot z 15 osobami na pokładzie zaginął podczas lotu nad zachodnim Pacyfikiem 29 lipca 1938 roku.
Na zamówienie linii Pan Am (Pan American Airways System) specjalnie do obsługi połączeń nad Pacyfikiem, firma Glenn L. Martin Company z Baltimore w Maryland zbudowała trzy łodzie latające M-130. Jako pierwsza 30 grudnia 1934 roku oblatana została maszyna nazwana „Hawaii Clipper” (rejestracja NC14714), a następnie „Philippine Clipper” (NC14715) i „China Clipper” (NC14716). Ta ostatnia została dostarczona linii Pan Am jako pierwsza 9 października 1935 roku, „Philippine Clipper” 14 listopada, a „Hawaii Clipper” po zakończeniu prób i certyfikacji 3 marca 1936.
Samolot miał całkowicie metalową konstrukcję. Do napędu służyły cztery 14-cylindrowe silniki w układzie podwójnej gwiazdy Pratt & Whitney R-1830-S2A5G Twin Wasp o maksymalnej mocy startowej po 950 hp i mocy trwałej po 830 hp. Oprócz załogi M-130 mógł zabrać maksymalnie 36–40 (w konfiguracji dziennej z fotelami) lub 18 (w konfiguracji nocnej z leżankami) pasażerów.
Łódź latająca M-130 „Hawaii Clipper” (X14714) w zakładach firmy Glenn L. Martin Company koło Baltimore. Samolot został oblatany 30 grudnia 1934 roku i po zakończeniu prób i certyfikacji 3 marca 1936 przekazany linii Pan Am.
29 lipca 1938 r. M-130 o nazwie własnej „Hawaii Clipper” wykonywał lot nr 229 z Alamedy koło San Francisco w Kalifornii do Manili na Filipinach, z międzylądowaniami w Honololu na Hawajach, atolu Midway, atolu Wake i na wyspie Guam (przelot zajmował w sumie 60 godzin). O godz. 11.39 czasu lokalnego samolot odcumował od kei w Zatoce Apra na Guamie i o 12.08 wystartował do ostatniego etapu lotu do Manili o długości około 2550 km, który miał trwać 12,5 godz.
Na pokładzie znajdowała się dziewięcioosobowa załoga (dowódca załogi i pierwszy pilot Leo Terletzky, pierwszy oficer i drugi pilot Mark A. Walker, drugi oficer George M. Davis, trzeci oficer Jose M. Sauceda, czwarty oficer John W. Jewett, technik pokładowy Howard L. Cox, pomocnik technika pokładowego T.B. Tatum, radiooperator William McGarty i steward Ivan Parker) i sześciu pasażerów oraz 516 kg ładunku.
Łódź latająca M-130 „Hawaii Clipper” (NC14714) leciała z Alamedy koło San Francisco w Kalifornii do Manili na Filipinach, z międzylądowaniami w Honololu na Hawajach, atolu Midway, atolu Wake i na wyspie Guam (przelot zajmował w sumie 60 godzin).
Ostatnią depeszę radiową z samolotu odebrano na wyspie Panay na Filipinach o 15.06 czasu Guam. Według niej samolot znajdował się około 900 km na wschód-południowy wschód od wybrzeży Filipin. Leciał na wysokości około 2800 m z prędkością względem ziemi 207 km/h. Niebo było całkowicie zachmurzone, powietrze turbulentne, padał deszcz. Dalsze losy samolotu nie są znane – nigdy nie znaleziono żadnych szczątków ani ciał. Akcję poszukiwawczą odwołano 5 sierpnia.
Zaginięcie łodzi latającej M-130 „Hawaii Clipper” (NC14714) 29 lipca 1938 roku wywołało falę spekulacji i teorii spiskowych. Losów samolotu nigdy nie wyjaśniono.
Mając świeżo w pamięci zaginięcie samolotu słynnej lotniczki Amelii Earhart i Freda Noonana z poprzedniego roku, amerykańska prasa natychmiast zaczęła spekulować co do losów „Hawaii Clippera”. W następnych latach opublikowano na ten temat mnóstwo artykułów i książek, w których rozważano wiele teorii spiskowych. Według jednej z nich dwaj japońscy agenci ukryli się w samolocie podczas postoju na Guam, po czym w trakcie lotu sterroryzowali załogę i kazali jej lecieć do atolu Ulithi lub Truk na Karolinach (wówczas będących terytorium mandatowym Japonii). Według innej „Hawaii Clipper” został przechwycony przez japońską wojskową łódź latającą Kawanishi H6K i zestrzelony lub zmuszony do lotu do jednej z japońskich baz na Pacyfiku.
Spekulacje podsycał fakt, że jednym z pasażerów był Wah Sun Choy (znany także jako Watson Choy), obywatel USA chińskiej narodowości, właściciel herbaciarni w Nowym Jorku i dwóch restauracji w Jersey City, który jakoby przewoził amerykańskie certyfikaty złota o astronomicznej wówczas wartości 3 mln dolarów, przeznaczone dla Nacjonalistycznej Partii Chin (Kuomintangu) Czang Kaj-szeka.
Zobacz również
Reklama
Reklama
